İbn Haldun Çalışmaları Dergisi

Direnişin Kronikleri: Filistin’de İslami Öğrenci Hareketinin Yükselişi ve Tarihsel Dönüm Noktaları

Dalal Bajes — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, Filistin’in İslami öğrenci hareketinin (İslami Blok) seferberliğini yalnızca kültürel eleştiriler ya da yapısal unsurlarla sınırlayan indirgemeci anlatıları sorgulamaktadır. Bunun yerine, 1980’deki kuruluşundan 2021’deki “Seif Al-Quds” ayaklanmasına uzanan dönüşümün değerlendirilmesinin, kültürel özneleşme ile yapısal dinamiklerin karşılıklı etkileşimi tarafından şekillendiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda, Birinci İntifada, Oslo Anlaşmaları ve Gazze savaşları gibi temel tarihsel anlar; mekânsal-kurumsal bağlamlar; siyasal fraksiyonlarla ittifaklar; ve üniversite yönetimlerinin özerkliği söz konusu etkileşimin belirleyici unsurları arasında yer almaktadır. 1980–2021 dönemine ait sözlü tarih çalışmaları ve birincil kaynakların nitel analizine dayanan bu makale, siyasal fırsat yapılarının ve İslami Blok’un sosyo-politik kurumlarla (ör. Filistinli fraksiyonlar, üniversiteler, İsrail/Filistin otoriteleri) kurduğu bağlantıların, direniş stratejilerinin ve kolektif seferberlik biçimlerinin oluşumuna ne ölçüde yön verdiğini incelemektedir. Sosyal hareket kuramı ile konumlandırma kuramından elde edilen içgörüleri birleştiren analiz, anti-sömürgeci direniş ve kolektif mağduriyet gibi kültürel anlatıları; kurumsal özerklik ve fraksiyonel ittifaklar gibi yapısal güçlerle birlikte ele almaktadır. Bulgular, başarılı bir seferberliğin, hem mağduriyet temelli bir özneleşmeyi hem de üniversitelerin siyasal bağımsızlığı ile değişen güç dengelerine yönelik stratejik uyum gibi yapısal kolaylaştırıcıları gerektirdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, öğrenci öncülüğündeki çatışmaları “meydan okunan” ülkeler bağlamında çözümlemeye yönelik bütüncül bir çerçeve önermekte; kültürel anlam üretimi ile yapısal fırsatların nasıl karşılıklı biçimde eylemi kurduğunu göstermektedir.

7 Ekim Sonrası Hamas’ın Medya Anlatısının Analizi: Temalar ve Etkiler

Salma Aljahoush — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

7 Ekim 2023 tarihinde, Hamas’ın askeri kanadı İzz al-Din el-Kassam Tugayları, İsrail apartheidine karşı “El-Aksa Sel” kod adlı eşi benzeri görülmemiş bir operasyon başlattı. Bu operasyon, sızıntılar veya gazetecilik haberciliği yoluyla değil, Tugayların kendi medya birimi tarafından yayımlanan iki profesyonelce hazırlanmış video ile duyuruldu. Bir videoda, artık şehit düşmüş olan Genel Komutan ve askeri kanat başkanı Muhammed el-Deif operasyonun başlangıcını ilan etti. Diğer videoda ise elit Kassam güçlerinin Gazze yakınlarındaki İsrail yerleşimlerine sızması gösterildi. Bu, mücadele tarihinde ilk kez gerçekleşen bir olaydı. Bu makale, Hamas’ın 7 Ekim günü ve sonrasında medyası aracılığıyla sunduğu anlatı temalarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu tercihlerin arkasındaki niyetleri araştırmakta ve politik yansımalarına değinmektedir. Ayrıca, makale, devam eden savaşla ilgili Batı medyasının karşı-temalarını da değerlendirmekte, özellikle Hamas’ın ana temalarına karşı tepki niteliğinde olup olmadığını incelemektedir.

Gazze Savaşı: Bir İnsansızlaştırma Vakası

İbrahim Akkuç — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Makale, İsrail'in Filistinlilere eşit davranmadığını ve bir İsraillinin hak ettiği saygınlık ve onuru hak etmeyen insanlar olduklarını düşündüğünü iddia ediyor. Ve bunu yapmak için önce rakibini insanlıktan çıkarmış, sonra da onlara buna göre davranmıştır. Bu makalenin amacı, insanlıktan çıkarmanın ana karakterlerinin neler olduğunu göstermektir. Savaş öncesi ve sırasında İsrail'in insanlıktan çıkarma yöntemini Filistinliler Gazze Savaşı sırasında nasıl uyguladığını gösterecektir. İlk olarak, makale ahlaki durum hakkında bilgi verecek, ardından karar vericiler olarak politikacıların ve askerlerin; daha sonra da insanlıktan çıkarmanın sebeplerine ve sonuçlarına; son olarak da olası önleyici tedbirler ve adımlar bu insanlık dışı savaş uygulamasının üzerinde duracaktır.

İnsan Onuru ve İsrail’in Teo-Politiği

Özcan Güngör — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, insan onuru kavramını İsrail’in teo-politik bağlamında ele alarak, kavramın sosyo-psikolojik, dini ve pratik boyutlarını inceliyor. Temel amacı, İsrail'in teo-politik stratejilerinde insan onurunun nasıl zedelendiğini ve bunun Filistin halkına yönelik etkilerini anlamaktır. Çalışma, tarihsel-dökümantasyon ve içerik analizi yöntemleriyle nitel bir araştırma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, İsrail'in politikalarının, Yahudi halkının seçilmişlik inancı çerçevesinde diğer etnik grupları ötekileştirdiği ve Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerinin bu inançla meşrulaştırıldığı savunulmaktadır. İnsan onurunun, İsrail'in teo-politik söylemleriyle dini bir araç olarak kullanıldığı ve bunun bölgedeki şiddeti daha da derinleştirdiği sonucuna varılmıştır.

“Filistin” ve “Gazze” Kavramları İçeren Eğitim Bilimleri Alanındaki Lisansüstü Tezlerin Sistematik Analizi

Adem Yurdunkulu, Nurgün Varol — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışmada Türkiye’de “Filistin” ve “Gazze” anahtar kelimeleri içeren Eğitim Bilimleri alanında yapılan lisansüstü tez çalışmalarının çeşitli değişkenlere göre analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, YÖK Ulusal Tez Merkezinde yayımlanan ve 1998-2024 yılları arasında Eğitim Bilimleri alanında yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin tamamı araştırma kapsamında belirlenen kriterler doğrultusunda incelenmiştir. Tezler analiz edilirken, araştırma için belirlenen kriterler arasında “lisansüstü düzey”, “araştırma yılı”, “çalışıldıkları üniversite”, “çalışıldıkları bilim dalı”, “konu alanları”, “yazıldıkları dil” ve “yazarların cinsiyeti” gibi çeşitli değişkenler esas alınmıştır. Analiz süreci, sistematik incelemeler ve meta-analizler için tercih edilen raporlama ögelerini kapsayan PRISMA yönergeleri doğrultusunda planlanmıştır. Bulgular, tezlerin %70'ini yüksek lisans çalışmalarının oluşturduğunu, en yoğun üretimin 2024 yılında gerçekleştiğini, en fazla Necmettin Erbakan üniversitesinin yayım yaptığını, en fazla yayım olan İstanbul ve Ankara illeri olduğu ve dil olarak Türkçe dilinde en fazla yayım yapıldığına ulaşılmıştır.

Gazze’de Çalınan Çocukluk: Soykırım ve Etnik Temizlik Gölgesinde Çocuk Hakları ve Sosyal Hizmet Perspektifi

Hicran Atatanır, Yaser Snoubar — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Gazze’de süregelen soykırım ve etnik temizlik çocukları ciddi insani ve psikososyal krizlerle karşı karşıya bırakmaktadır. Bu çalışma, Gazze’de çocukların maruz kaldığı hak ihlallerini sosyal hizmet odağında ele alarak, uluslararası hukukun, insani yardım mekanizmalarının ve sosyal hizmet uygulamalarının rolünü incelemektedir. Fiziksel güvenliklerinin yanı sıra eğitim, sağlık ve psikososyal destek gibi temel hakları da ihlal edilen çocukların ruh sağlığına yönelik geri dönüşü olmayan etkiler bırakan soykırım ve etnik temizlik gölgesinde çocukların yaşadığı travmalar; çocuk haklarının ihlali, temel ihtiyaçlara erişim eksikliği ve uluslararası toplumun sürece verdiği tepkiler odağında ele alınmaktadır. Ayrıca çalışmada, sosyal hizmet disiplininin kriz yönetiminde ve travma sonrası rehabilitasyon evresinde oynayabileceği roller değerlendirilmektedir. Çocukların büyük bir kısmının etnik temizlik ve savaş travmalarına bağlı yaşadığı psikolojik ve duygusal sorunların aşılması için uluslararası kuruluşların ve yerel aktörlerin iş birliği içinde çocukların haklarını korumaya yönelik daha etkin sosyal hizmet müdahalesinde bulunulması gerektiği savunulmakta ve bu doğrultuda sosyal hizmetler aracılığıyla uzun vadeli sürdürülebilir çözümler üretilmesi konusunda önerilerde bulunulmaktadır.

الثورات والمقاومة الفلسطينية خلال الوجود البريطاني في فلسطين (1922-1948)

Mohammed T. M. Alqerem, Hanaa Mohamed Kamel Ayyash — Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0000

تتناول الدراسة مقاومة الشعب الفلسطيني وثوراته ضد الوجود والعصابات البريطانية من عام 1922 وحتى 1948 والتي جاءت إلى فلسطين لتنفذ مخططاتها بهدف إقامة وطن قومي لليهود في فلسطين. فلم يقف الثائر الفلسطيني مكتوف الأيادي في وجه بريطانيا والعصابات النازية الصهيونية بل ناضل وجاهد وقاومهم بكل الوسائل، وعانى الفلسطيني الخذلان دون أن يرى من يغيثه ويمده بالسلاح، حتى جاء يوم النكبة الدامي وتسلم اليهود الصهاينة من عصابات بريطانيا وطن جديد لهم على طبق من ذهب باسم إسرائيل.

Kitap Tanıtımı / Book Review: Tech Agnostic: How Technology Became the World's Most Powerful Religion, and Why It Desperately Needs a Reformation

Derya Yılmaz — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

Greg M. Epstein’in kaleme aldığı “How Technology Became the World's Most Powerful Religion, and Why It Desperately Needs a Reformation” adlı kitap ilk kez 2024 yılında The MIT Press (Massachusetts Institute of Technology) tarafından yayımlanmıştır. Başlığı Türkçeye “Teknoloji Agnostiği: Teknoloji Nasıl Dünyanın En Güçlü Dini Haline Geldi ve Neden Umutsuzca Bir Reformasyona İhtiyacı Var” olarak çevrilebilen eser üç ana bölümden oluşmaktadır. Kitabın Türkçe çevirisi bulunmamaktadır. Bu çalışmada eserin 2024 yılında yayımlanan ve 368 sayfadan oluşan ilk baskısı incelenecektir.

Giriş

Ahmet Yusuf Özdemir — Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0000

In the contemporary era, the dynamics of local, regional, and international politics demand that we critically revisit concepts of power, language, and colonial legacies. It is necessary to challenge and dismantle the narratives that have historically justified unspeakable crimes-wars, massacres, and genocides. Today, fear, terror, and political violence function as new instruments of governance for modern states and neo-colonial structures. In this framework, large groups of people are stripped of their humanity, their suffering dismissed as irrelevant, and their voices silenced...