Direnişin Kronikleri: Filistin’de İslami Öğrenci Hareketinin Yükselişi ve Tarihsel Dönüm Noktaları

Özet

Bu çalışma, Filistin’in İslami öğrenci hareketinin (İslami Blok) seferberliğini yalnızca kültürel eleştiriler ya da yapısal unsurlarla sınırlayan indirgemeci anlatıları sorgulamaktadır. Bunun yerine, 1980’deki kuruluşundan 2021’deki “Seif Al-Quds” ayaklanmasına uzanan dönüşümün değerlendirilmesinin, kültürel özneleşme ile yapısal dinamiklerin karşılıklı etkileşimi tarafından şekillendiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda, Birinci İntifada, Oslo Anlaşmaları ve Gazze savaşları gibi temel tarihsel anlar; mekânsal-kurumsal bağlamlar; siyasal fraksiyonlarla ittifaklar; ve

üniversite yönetimlerinin özerkliği söz konusu etkileşimin belirleyici unsurları arasında yer almaktadır. 1980–2021 dönemine ait sözlü tarih çalışmaları ve birincil kaynakların nitel analizine dayanan bu makale, siyasal fırsat yapılarının ve İslami Blok’un sosyo-politik kurumlarla (ör. Filistinli fraksiyonlar, üniversiteler, İsrail/Filistin otoriteleri) kurduğu bağlantıların, direniş stratejilerinin ve kolektif seferberlik biçimlerinin oluşumuna ne ölçüde yön verdiğini incelemektedir. Sosyal hareket kuramı ile konumlandırma kuramından elde edilen içgörüleri birleştiren analiz, anti-sömürgeci direniş ve kolektif mağduriyet gibi kültürel anlatıları; kurumsal özerklik ve fraksiyonel ittifaklar gibi yapısal güçlerle birlikte ele almaktadır. Bulgular, başarılı bir seferberliğin, hem mağduriyet temelli bir özneleşmeyi hem de üniversitelerin siyasal bağımsızlığı ile değişen güç dengelerine yönelik stratejik uyum gibi yapısal kolaylaştırıcıları gerektirdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, öğrenci öncülüğündeki çatışmaları “meydan okunan” ülkeler bağlamında çözümlemeye yönelik bütüncül bir çerçeve önermekte; kültürel anlam üretimi ile yapısal fırsatların nasıl karşılıklı biçimde eylemi kurduğunu göstermektedir.